Federacja Rosyjska jest rozwiniętym przemysłowo krajem, którego gospodarka opiera się na bogatych złożach surowców naturalnych: ropie i gazie ziemnym. Charakterystyczną cechą jej systemu ekonomicznego jest również duży wpływ państwa, w szczególności w sektorze naftowym oraz energetycznym. Rosja od 2010 roku tworzy unię celną wraz z Białorusią i Kazachstanem w ramach WNP, której jest inicjatorem i współzałożycielem. Obroty handlu zagranicznego Rosji w 2010 wzrosły o 33 proc. w porównaniu z 2009 rokiem i wyniosły 625,4 mld USD. Eksport w 2010 roku osiągnął wartość 396,4 mld USD, a import 229,0 mld USD. Największym partnerem handlowym Rosji w 2010 roku były kraje Unii Europejskiej, na które przypadło 49 proc. obrotów handlowych. W 2010 roku aż 64,9 proc. rosyjskiego eksportu stanowiły surowce energetyczne. Obecnie Rosja prowadzi rozmowy akcesyjne z WTO.

Podstawową i najważniejszą zasadą Światowej Organizacji Handlu (WTO) jest niedyskryminacja i równość traktowania wszystkich partnerów handlowych. Ta zasada ma odzwierciedlenie w Klauzuli Największego Uprzywilejowania (KNU). KNU obowiązuje strony Układu Ogólnego. W myśl KNU nie można przyznać szczególnie korzystnej pozycji tylko jednemu, wybranemu partnerowi handlowemu ponieważ wszyscy mają jednakowe prawa.

WTO opiera się na zasadach przejętych od GATT (Układ Ogólny w Sprawie taryf Celnych i Handlu). Podstawowe założenia to stopniowa obniżka stawek celnych i osłabienie innych barier w handlu międzynarodowym oraz eliminowanie dyskryminacji przyczyniając się tym samym do rozwoju i liberalizacji handlu międzynarodowego. Jedną z najważniejszych zasad jest możliwość interwencji w handlu w zasadzie jedynie za pomocą zmian stawek celnych. Od zasad GATT (WTO) istnieją odstępstwa, najważniejszym jest możliwość tworzenia stref wolnego handlu i unii celnych.

Rosja od lat zabiega o członkostwo w Światowej Organizacji Handlu. Rozmowy były już mocno zaawansowane jednak po wojnie z Gruzją strona amerykańska zamroziła negocjacje w tej sprawie. Sytuacja zmieniła się po wyborach prezydenckich w USA. Administracja Baracka Obamy była zainteresowana wznowieniem rozmów. Do impasu w negocjacjach doszło po tym jak premier Władymir Putin ogłosił że Rosja chce wejść do WTO wraz z Białorusią i Kazachstanem, z którymi pozostaje w unii celnej. Potem z z kolei Rosja znów zmieniła swoje stanowisko w tej sprawie i podjęła decyzję o samodzielnym wejściu do WTO. Dzięki temu rozmowy w sprawie członkostwa Rosji w Światowej Organizacji Handlu znów nabrały tempa.

Rosja negocjuje warunki członkostwa w WTO już od 1993 roku. Jeszcze żadne państwo nie czekało tak długo na przystąpienie do tej organizacji. Bardzo długi był również proces przyjęcia Chin, który trwał w sumie 15 lat. Kirgistan natomiast jest pierwszym postsocjalistycznym państwem, które przystąpiło do WTO, jest on członkiem tej organizacji od 1998 roku.

Członkostwu Rosji w WTO sprzeciwia się Gruzja. Zapowiada ona blokadę negocjacji, jeśli Rosja nie zgodzi się na utworzenie gruzińskich posterunków celnych na granicy Rosji z Abchazją i Osetią Południową. Od czasu konfliktu Rosja i Gruzja nie utrzymują stosunków dyplomatycznych. Przez lata negocjacje Rosji z WTO blokowały USA, które ostatecznie zgodziły się na rozszerzenie organizacji o Rosję oraz jej zależne przyjęte wcześniej republiki kaukaskie.

Działania Rosji w czasie kryzysu są ewidentnie sprzeczne z zasadami Światowej Organizacji Handlu. W szczególności dotyczy to wprowadzonego przez Rosję zakazu importu warzyw i owoców z UE. Wprowadzenie zakazu przez rosyjskie służby sanitarne było reakcją na serię zakażeń EHEC. Komisja Europejska zażądała jednak zniesienia zakazu.

Po wejściu w życie unii celnej Rosja, Białoruś i Kazachstan planują utworzenie wspólnego rynku, nie wykluczają również wprowadzenia w przyszłości wspólnej waluty. Proces integracji gospodarczej między tymi państwami ma zostać zakończony w 2012 roku. 9 grudnia 2010 w Moskwie prezydenci tych trzech państw podpisali deklarację o utworzeniu Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej (WPG). WPG jest projektem zarówno ekonomicznym jak i geopolitycznym, który ma na celu zacieśnienie współpracy Rosji, Białorusi i Kazachstanu. Początkowo w tym przedsięwzięciu uczestniczyła również Ukraina, jednak nie ratyfikowała ostatecznie deklaracji o WPG.

Unia Europejska wyraziła poparcia w sprawie członkostwa Rosji w Światowej Organizacji Handlu. Wyrazem tego jest stosowne porozumienie podpisane w Brukseli przez Unijnego przedstawiciela do spraw handlu Karel De Gucht i minister rozwoju gospodarczego Rosji Elwira Nabulina. UE wycofała swój sprzeciw wobec wstąpienia Rosji do WTO po zmianie jej dotychczasowej polityki celnej wobec UE. Rosja zgodziła się na stopniowe znoszenie ceł na drewno i inne surowce. Rosji zależy na wynegocjowaniu nowej umowy o partnerstwie i współpracy oraz na ustanowieniu strefy wolnego handlu z UE.

Prezydenci Rosji jak i USA uważają że przystąpienie Rosji do WTO jest możliwe jeszcze w tym roku. Główny rosyjski negocjator Maksim Miedwiedkow poinformował że negocjacje Rosji w sprawie członkostwa w WTO, które trwają od 1993 roku powinny się zakończyć w połowie grudnia tego roku. Rosja jest obecnie największą gospodarką pozostającą poza strukturami Światowej Organizacji Handlu. Do tej pory prezydent Miedwiediew jak i premier Rosji Władymir Putin kilkakrotnie oskarżali USA o utrudnianie Rosji przystąpienia do WTO. Poważną nierozwiązaną kwestią w sprawie członkostwa Rosji w WTO jest jej żądanie wobec koncernów motoryzacyjnych. Rosja chce żeby zobowiązali się do znacznej produkcji na jej terytorium w zamian za niższe stawki importowe na części zamienne.

Rosja zapewne niebawem stanie się nowym członkiem Światowej Organizacji Handlu. Od członkostwa Rosji w WTO dzieli już tylko porozumienie z Gruzją i w Grupie Roboczej. Przystąpienie Rosji do WTO może pomóc handlowym stosunkom z tym krajem. Wątpliwości dotyczą sektora motoryzacyjnego oraz importu produktów rolnych i barier handlowych, w tym nałożonego niedawno przez Rosję zakazu importu warzyw z UE. Rozwiązanie tych kwestii powinno doprowadzić do sfinalizowania wieloletnich negocjacji i przystąpienia Rosji do Światowej Organizacji Handlu.