Stosunki Iranu z Wielką Brytanią zarówno w ujęciu historycznym jak i współczesnym charakteryzują się małą stabilnością. Przez ostatnią dekadę dało się zauważyć lekkie stopnienie wrogości na osi UK-Iran, zwłaszcza w aspektach ekonomicznych, jednak nie był to proces niezachwianej kooperacji. Nowe inicjatywy w brytyjskiej polityce wobec Bliskiego Wschodu nie raz stawały „w gardle” brytyjskiej administracji. Z kolei każde napięcie pomiędzy tymi państwami wiązało się z głośnymi incydentami (2004 r. - zatrzymanie brytyjskich marynarzy za pozorne wkroczenie na wody terytorialne na rzece Szatt el-Arab. Zwolnienie zakładników po trzech dniach. 2007 r. - miesięczne przetrzymywanie brytyjskiej jednostki morskiej, za wkroczenie na nielegalne wody terytorialne).

Atak z 29 listopada 2011 r. na ambasadę UK w Teheranie stał się jednak hamulcem na drodze do rozwoju obopólnych relacji. Do incydentu doszło w kilka dni po nałożeniu przez Wielką Brytanię, USA i Kanadę nowych sankcji ekonomicznych na Iran, co miało być swoistą odpowiedzią na podjęte przez ten kraj prace nad programem nuklearnym. Tłum składający się z kilkudziesięciu Irańczyków wtargnął na teren placówki, obrzucając przy tym budynek koktajlami Mołotowa. Szturmowanie ambasady opierało się na rozbijaniu szyb, paleniu dokumentów, przechwytywaniu tajnych materiałów, niszczeniu symboli brytyjskiej państwowości. Początkowo napastnicy jak kartę przetargową wzięli sześciu zakładników, jednak według doniesień telewizji Al-Arabija zostali oni szybko odbici przez oddziały policji.

Czy szturm zagranicznej ambasady nie przywodzi niczego na myśl? Czy nie jest to swoiste déjà vu? Listopad 1979 r. - grupa młodych ludzi, nazywająca siebie „studentami po linii imama” (konotacje z ajatollahem Ruhollahem Chomeinim, założycielem islamskiej republiki) szturmuje ambasadę USA w Teheranie. Rozmach tego wydarzenia był nieporównywalnie większy, gdyż zakończył się uwięzieniem 52 amerykańskich dyplomatów na okres 444 dni. Tegoroczny atak na zagraniczną placówkę wydaje się być porównywalny z wydarzeniem sprzed 32 lat. Nie mniej jednak nie można zapominać o pewnych fundamentalnych różnicach tych zajść. Działanie w 1979 r. było działaniem spontanicznym, niezaplanowanym i niewywołanym konkretnym działaniem ze strony administracji amerykańskiej. Atak z 29 listopada wydaje się być efektem politycznej kalkulacji, będącej jednocześnie odpowiedzią na dekady brytyjskiej dominacji. Potwierdzenie mogą stanowić  oświadczenia młodych sprawców, którzy przyznając się do ataku na brytyjską ambasadę ujawniają  nazwę „Muzułmańskich Wyznawców Najwyższego Przywódcy”. Z kolei celem studenckiej organizacji miało stać się zniweczenie działań „nowego gniazda szpiegów”, którzy poprzez sankcję na bank centralny Iranu, wystosowali deklarację wojny. „Gniazdo szpiegów” było wyrażeniem często używanym w postrewolucyjnym Iranie i było stosowane wobec administracji amerykańskiej, którą oskarżano o wszechobecne szpiegostwo.

Międzynarodowi obserwatorzy uważają, że atak na ambasadę brytyjską nie mógłby mieć miejsca bez zgody i akceptacji urzędników wyższego szczebla. Tym bardziej, że od momentu wybuchu arabskiej wiosny, irańskie siły bezpieczeństwa uniemożliwiają powstanie jakichkolwiek publicznych wystąpień. Niemniej jednak szybka reakcja irańskiego MSZ, wyrażającego ubolewanie nad niesubordynacją studentów może być albo zaprzeczeniem tychże przypuszcz albo też stać się zasłoną dymną, mającą nie dopuścić do radykalnego cięcia w relacjach Iranu ze światem europejskim. Odwrotną sytuację można było zaobserwować w 1979 r. kiedy to Najwyższy Przywódca ajatollah Chomeini wyraził głęboki podziw wobec inicjatywy młodych obywateli, nazywając ich działanie „drugą rewolucją”.

Ironią staje się fakt, że w kraju, w którym 30 lat temu ukuto hasło „Śmierć Ameryce”, społeczeństwo uważane jest za jedną z najbardziej proamerykańskich populacji w regionie. Z czasem okaże się jaki wpływ na obywateli Iranu będą miały nowo powstałe hasła „Śmierć Anglii”. 

Fot. Americophile (Praca własna) [CC-BY-SA-3.0 (www.creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], undefined