Festiwal Filmowy w Wenecji (wł. Mostra Internazionale d’Arte Cinematografica di Venezia) jest najstarszym festiwalem kina. Odbywa się już od roku 1932 jako część Biennale Sztuki.

Obecnie jest to jeden z trzech najbardziej znaczących festiwali filmowych – obok Cannes i Berlina.

Historia festowania sztuki w Wenecji sięga roku 1895, kiedy to odbyło się pierwsze Biennale, przedstawiające sztuki dekoracyjne. Obecnie Biennale w Wenecji, obywające się co dwa lata (lata nieparzyste), to wystawa sztuki współczesnej. Do jego części zalicza się tradycyjnie dwie inne znane imprezy artystyczne: właśnie Festiwal Filmowy w Wenecji, odbywający się corocznie, oraz Weneckie Biennale Architektury, które odbywa się co dwa lata (lata parzyste).

Już na początku XX wieku, w związku z rosnącym zainteresowaniem publiczności, wystawa stała się znana poza granicami Włoch. Od roku 1907 na wystawie zaczęły pojawiać się zagraniczne narodowe pawilony wystawowe. W okresie międzywojennym na Biennale w Wenecji wystawiało wielu znanych artystów związanych ze sztuką współczesną. W 1930 r. władzę nad wystawą zaczął sprawować faszystowski rząd Włoch. W tym czasie wprowadzono również nowe imprezy artystyczne składające się na biennale: m.in. Wenecki Festiwal Muzyczny (od 1930 r.) oraz Festiwal Filmowy w Wenecji (od 1932 r.).

Właśnie w 1932 roku w Hotelu Excelsior przy XVIII Biennale Sztuki w ramach "międzynarodowej wystawy" wyświetlono na inaugurację film "Dr Jekyll i Mr. Hyde". Już wtedy było to znaczące święto kina, bowiem pokazano dzieła tak uznanych twórców jak Frank Capra, Rene Claira, Aleksander Dowżenko. Festiwal został stworzony przezprzez hrabiego Giuseppe Volpi di Misurata jako “Esposizione Internazionale d’Arte Cinematografica”. W związku z perturbacjami politycznymi we Włoszech charakter konkursu oraz nazwy przyznawanych nagród ulegały zmianom (Puchar Mussoliniego dla najlepszego filmu krajowego i zagranicznego – do roku 1942, oraz Złote Medale Narodowego Towarzystwa Faszystowskiego dla najlepszych aktorów - później Puchar Volpiego).

W 1935 roku Festiwal stał się wydarzeniem corocznym, w 1936 powołano po raz pierwszy międzynarodowe jury, a festiwal przeniesiono na wyspę Lido. W czasie II Wojny Światowej Festiwal odbywał się, jednak obecnie wydarzenia te nie są zaliczane do edycji Festiwalu Filmowego w Wenecji. Filmy prezentowane i doceniane wtedy na festiwalu musiały spełniać szereg wymogów politycznych, władze  miały również wpływ na rozdział nagród.

Jedną z najważniejszych dat w historii festiwalu jest rok 1949. Wprowadzono wtedy nagrodę Złotego Lwa dla najlepszego filmu i nie był to wybór przypadkowy. Patronem Wenecji jest bowiem św. Marek, którego atrybutem jest lew ze skrzydłami. Tegoż lwa oraz samego św. Marka możemy podziwiać w Wenecji na jednym z monumentów stanowiących swoistą bramę na główny plac miasta.

Okresem, w którym ponownie zawieszono przyznawanie Złotych Lwów, był koniec lat 60-tych, kiedy to impreza znalazła się w ogniu krytyki młodego pokolenia. Nastąpiła przerwa w przyznawaniu nagrody za najlepszy film (1969-79). Zdecydowano się wręczani w latach 1970-1972 pierwszych Złotych Lwów za całokształt twórczości - wyróżnione zostały wtedy między innymi takie wybitne osobistości światowego kina, jak Chaplin czy Ingmar Bergman. Festiwal w Wenecji stał się jedynie przeglądem filmowym, jego znaczenie na mapie festiwali filmowych znacznie zmalało, aż do lat 80-tych.

Obecnie na festiwalu w Wenecji odbywają się premiery najważniejszych filmów reprezentujących światową kinematografię – w tym roku już po raz 68.

Głównymi nagrodami festiwalu są Złote Lwy (Leone d’Oro), które otrzymuje najlepszy film oraz Puchary Volpi (Coppa Volpi) dla najlepszego aktora i aktorki. Srebrny Lew to nieregularnie rozdawana nagroda dla filmu, który zajął drugie miejsce w konkursie do Złotego Lwa. Nagrodę Specjalną Jury otrzymuje każdego roku jeden bądź dwa filmy. Natomiast Pucharem Volpi nagradzani są aktorzy, od 1935 roku. Natomiast Złotą Osellą nagradzani są reżyserzy, scenarzyści, montażyści, kompozytorzy oraz osoby nagradzane za wkład w rozwój technologii filmowej.

Tegoroczny Festiwal w Wencji otworzył film „Idy marcowe” w reżyserii Georga Clooneya. Opowiadający o nieuczciwej walce w prezydenckich wyborach film miał powstać już 3 lata temu – jednak euforia związana z wygraną Baraca Obamy sprawiła, że twórcy odłożyli produkcje filmu.

Wśród wybitnych filmów konkursowych tego roku znajduje się „Rzeź” Romana Polańskiego, o której już głośno na całym świecie. Nakręcona w Paryżu adaptacja dziejącej się w Nowym Jorku sztuki Yasminy Rezy to opowieść o emocjach, uprzedzeniach i pretensjach krytych za uprzejmym początkowo zachowaniem.

Nowa adaptacja „Wichrowych Wzgórz” Emily Bronte w reżyseri Andrei Arnolda zapowiada się również interesująco – do podziałów klasowych przeszkadzających miłości autor dodaje różnice rasowe. Natomiast w „Niebezpiecznej metodzie” Davida Cronenberga Carl Jung i Zymunt Freud leczą na kozetce Keirę Knigtley a Aleksander Sokurow zakończy swoja tetralogię „Faustem” finansowanych przez Wladimira Putina.

Co cieszy, większość filmów festiwalowych wejdzie do polskich kin jeszcze przed końcem tego roku.

Ogłoszenie wyników 68  Mostra Internazionale d’Arte Cinematografica di Venezia 2011 już w sobotę 10 września.

Wiecej informacji:

www.labiennale.org