Jesteś tutaj

Data dodania

śr., 25/07/2012 - 12:12

 

Z kim graniczymy

Rzeczpospolita znajduje się w centrum Europy i jako stosunkowo duże państwo, sąsiaduje aż z siedmioma państwami. Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją. Ogółem długość granic wynosi ponad trzy tysiące kilometrów, a jej najdłuższa część przypada na granicę z Czechami.

Burzliwe dzieje granic państwa

Historia granic Rzeczpospolitej jest równie burzliwa co jej historia. Od samego początku jej istnienia, Rzeczpospolita musiała radzić sobie z potężnymi sąsiadami którzy cały czas czyhali na moment słabości i możliwość przejęcia ziemi. Granica Polski zmieniała się diametralnie na przestrzeni dziejów, aż do rozbiorów które zakończyły byt ówczesnej Rzeczpospolitej. Dokładnie wtedy, granice Rzeczpospolitej ostatni raz były tak rozległe. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, obszar który obejmowała Polska zmniejszył się głównie ze względu na wielkiego brata oraz budzącą się świadomość narodową Ukraińców i Białorusinów. Ale już wtedy zaczęły pojawiać się spory które wpływały na stosunki państw przez wiele lat. Spory z Litwą, Czechosłowacją czy Niemcami miały swoje reperkusje przez cały XX wiek. Druga wojna światowa zamroziła wszelkie konflikty, a nowe granice po niej były wytyczane pod dyktando ZSRR. Absurdalność niektórych postanowień poczdamskich, prowadziła do licznych konfliktów granicznych z Zachodnimi sąsiadami, ale decyzje i tak podejmowały wielkie mocarstwa. Przez takie postępowanie, Rzeczpospolita musiała radzić sobie z coraz nowymi konfliktami granicznymi, z Czechosłowacją, NRD, czy nawet Danią. W 1989 Rzeczpospolita zaczęła odzyskiwać swoją suwerenność, a kwestia uregulowania granic jako jednego z konstytutywnych elementów każdego państwa, stała się jednym z głównych zadań nowej władzy.

NRD i konflikt rozgraniczenia wód terytorialnych

Konflikt między PRL, a NRD został zapoczątkowany w wyniku postanowień Konwencji Prawa Morza przyjętej przez ONZ. Władze NRD po podpisaniu konwencji, jednostronnie wytyczyły granice swoich wód terytorialnych. W wyniku tych działań, tor wodny prowadzący do portów w Szczecinie i Świnoujściu został uznany przez NRD za wchodzący w skład jego terytorium morskiego obszar. W związku z tym, polskie statki wpływające do polskich portów musiałyby przepływać przez wody terytorialne NRD, potrzebując zgody na przepływ. Pomimo protestów ze strony polskiej, władze naszego zachodniego sąsiada upierały się przy swoim stanowisku. Dopiero w 1989 roku doszło podpisania umowy w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej. Postanowienia te zostały potwierdzone przez umowę z RFN z 1990 roku, która potwierdzała postanowienia z 1950 roku, a więc stan granic przed konfliktem.

Umowa z RFN

Regulacja kwestii granic z naszym zachodnim sąsiadem miała kluczowe znaczenie dla polskiej dyplomacji. Działania w celu podpisania bilateralnej umowy jeszcze przed zjednoczeniem Niemiec nie zostały osiągnięte, ale nie wpłynęło to na treść umowy. Już w traktacie dwa plus cztery, Niemcy zobowiązały się do zawarcia traktatu potwierdzającego granicę. 14 listopada 1990 roku ministrowie spraw zagranicznych obu państw( Hans-Dietrich Genschera i Krzysztof Skubiszewski)„Traktat między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy”, który Polska ratyfikowała rok później. Traktat składał się z trzech ważnych części. Pierwsza to potwierdzenie uznania wszystkich zawartych umów granicznych od 1950 roku. Druga to zobowiązanie państw do poszanowania suwerenności i integralności terytorialnej. Ostatnia to postanowienie ostatecznego uznania wytyczonej granicy między państwami i zobowiązanie do niewysuwania żadnych roszczeń terytorialnych w przyszłości.

Mimo potwierdzenia poprzednich umów, w traktacie nie odniesiono się do traktatu poczdamskiego, którego postanowienia spowodowały wiele sporów między oboma krajami. Traktat stwierdzał również, że „utrata przez licznych Polaków i Niemców ich stron rodzinnych w wyniku wypędzenia albo wysiedlenia są równe”. Szybkie zawarcie tego traktatu pozwoliło na rozwój współpracy z Niemcami i zawarcie traktatu o przyjaźni.

Spór morski z Danią

Od ponad 30 lat, toczy się spór Polski z Danią w kwestii uregulowania granicy morskiej, a dokładnie rozgraniczenia wód terytorialnych w okolicach Bornholmu. Problem ten, początkowo dotyczył tylko kwestii rybołówstwa, polscy i duńscy rybacy naruszali strefy łowisk. Prawdziwy problem pojawił się,  kiedy powstał plan budowy kanału Nord Stream, przebiegającego planowo właśnie przez ten obszar. Władze polskie bały się, że rurociąg położony w nieodpowiednim miejscu zablokuje wejście do portów w Szczecinie i Świnoujściu. Po zgłoszeniu polskich protestów, rurociąg został przesunięty na Północ. Jednakże spór nie jest wyjaśniony i problem ten będzie wracał. Pojawiły się również głosy, że Polska odsuwając Nord Stream od swojego terytorium morskiego, pozbawia się jakiegokolwiek prawa głosu w tej sprawie.

Dług graniczny Czech

Polska ma nieuregulowaną sytuację, jeśli chodzi o granicę z Czechami, od roku 1958. Na mocy podpisanej wtedy umowy, PRL przekazał Czechosłowacji 1200 hektarów, otrzymując w zamian tylko 840. Powstał tzw. „dług graniczny”. W celu regulacji tego problemu, w 1992 powstała „Stała Polsko-Czeska Komisja Graniczna przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w Warszawie”. W 2011 roku zaczęły pojawiać się informacje o rzekomych planach przekazania przez Czechy Polsce, ziemi która wyrównałaby dług graniczny. MSZ zdementował jednak te informacje stwierdzając, że podobnie jak w przypadku umowy ze Słowacja, chodzi tu o zmianę koryta rzeki i „mechaniczny” problem w tej kwestii.

Drobne korekty ze Słowacją w 2005 roku

Korekty granicy polsko-słowackiej mały charakter czysto funkcjonalny. Były podyktowane zmianami które nastąpiły w topografii terenu granicznego, a oba państwa wymieniły się takimi samymi powierzchniami terytorium, od 300 do 2000 metrów kwadratowych. Umowę podpisano w 2002 roku w Starej Lubowli, a weszła w życie w roku 2005. Dokonano trzech korekt, zmieniono granicę przebiegając wzdłuż dwóch dróg tak, aby nie były przecinane przez granicę i ich status nie powodował problemów w dostępie do działek położonych obok nich. Dokonano również zmiany terytorium ze względu na brak możliwości poprawnego ustawienia znaków granicznych.

 

Bibliografia:

http://cal-75.nowyekran.pl/post/9718,polska-i-jej-granice-spor-w-zatoce-...

 

Copyright © 2011 stosunkimiedzynarodowe.pl. Projekt i realizacja: agencja interaktywna netturbina.pl.